با دقت به محیط اطراف خود بنگرید و سعی کنید مواد اولیهٔ سازندهٔ وسایل، تجهیزات و امکانات اطراف خود را شناسایی نمایید. حتماً به این نتیجه می رسید که از مصالح به کار رفته در ساختمان، شیشه، پنجره، میز و نیمکت های فلزی تا دارو های مورد استفاده در پزشکی، خمیر دندان، عینک، قطعات الکترونیکی رایانه و تلفن همراه، مغز مداد و. .. همگی بخشی از مواردی هستند که به طور مستقیم و غیر مستقیم از مواد سازندهٔ سنگ کره به دست می آیند. آیا با خود اندیشیده اید که اگر این مواد نبودند، ما چگونه زندگی می کردیم؟ آیا می توانید شهری را تصور کنید که در آن هیچ سنگی به کار نرفته باشد؟ آیا می دانید اجزاء سازندهٔ سنگ ها چیست؟ کانی ها فصل 11 97 95 مقایسة عملکرد م کیروسکوپ سن گشناسی با سایر رو شهای شناسایی کان یها زمی نشناسان، کان یشناسان و بلورشناسان علاو ه بر استفاده از میکروسکو پهای سن گشناسی )میکروسکوپ بهره م یبرند. در این روش ساختار کانی و )XRD( پلاریزان(، برای مطالعة برخی کان یها از روش پراش پرتو ایکس بلورها مطالعه م یشود. کان یهای رسی با داشتن اندازة کوچ کتر از 2 میکرون بسیار ارزشمند هستند. از آنها در صنعت، در XRD کشاورزی، داروسازی و موارد بسیار دیگر استفاده م یشود. شناخت و شناسایی این نوع کان یها با روش برخی از دانشگا هها و مؤسّسات تحقیقاتی زمی نشناسی کشورمان انجام م یشود. علوم تجربی فصل 11 شناسایی کان یها صفحة 98 کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره متن تکمیلی جمع آوری اطلاعات دربارة تفاو تهای کانی و جواهر تحقیق کنید و 20 جواهر مهم را که در صنعت طلا و جواهر دنیا مورد استفاده قرار م یگیرد را در قالب یک پوستر به کلاس ارائه دهید. علوم تجربی فصل 11 شناسایی کان یها صفحة 98 کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره فعالیت کان یهای سیلیکاتی از کان یهای مهم در سیارة زمی ناند. حدود 90 درصد پوستة زمین از این کان یها تشکیل شد هاست. طبق مطالعات انجام گرفته 25 درصد کان یهای شناخته شده و حدود 40 درصد کان یهای رایج در سراسر زمین سیلیکات یاند. این کان یها بخش اصلی تشکی لدهندة سن گهای آذرین م یباشند. در پوستة زمین 8 عنصر فراوان تشکیل )SiO4( با 26.6 درصد بیشترین فراوانی را دارند. بنیان اصلی این کان یها از - 4 Si با 47.7 درصد و O . داریم شده است. این بنیان مهم سبب تنوع کان یهای زیادی شده است. بار منفی این بنیان در ساختار کانی با کاتیو نهایی خنثی م یشود. کان یهای گوناگون به دلایل مختلف دارای فضای خالی در Na+ ، K+ ، Ca2+ ، Fe2+ ، Fe3+ ، Al مانند + 3 ساختار بلوری خود هستند، که توسط یو نها با بار الکتریکی و شعاع یونی متناسب پُر م یشوند. برخی دیگر از کان یها فضای خالی بزر گتری دارند که مولکو لهای آب نیز در این فضاها جای م یگیرند. از جمله این کان یها م یتوان به خانوادة گروه میکا )شامل مسکوویت و بیوتیت( اشاره کرد. در صفحة بعد با انواع سیلیکا تها آشنا م یشوید. علوم تجربی فصل 11 آشنایی با کان یهای سیلیکاتی صفحة 98 کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره متن تکمیلی 96 علوم تجربی فصل 11 آشنایی با کان یهای سیلیکاتی صفحة 98 کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره متن تکمیلی ردیف نوع کانی سیلیکاتی بنیان سازندة سیلیکاتی کانی نمونه تصویری از بنیان سیلیکاتی الیوین SiO 1 سیلیکاتهای جزیرهای 4 همیمورفیت Si2O 2 دیسیلیکاتها 7 بریل SixO3x 3 سیلیکاتهای حلقوی 4 سیلیکاتهای زنجیرهای )تک زنجیر و دوزنجیر( Si4O11 Si2O6 پیروکسن )تک زنجیر( آمفیبول )دوزنجیر( بیوتیت Si2O 5 سیلیکاتهای ورقهای 5 کوارتز SiO 6 سیلیکاتهای شبکهای 2 97 آشنایی با انواع سیست م تبلور کان یها کان یها نیز همانند سن گها از واحدهایی تشکیل شد هاند. واحد سازندة سن گها کان یها هستند. سن گها م یتوانند از یک یا چند نوع کانی تشکیل شده باشند. در ساختار کانی م یتواند یک یا چند عنصر حضور داشته باشد. این عناصر در قالب یک شبکة بلوری مشخص، ساختار کانی را م یسازند. در مورد بلورها و انواع سیست مهای تبلور تحقیق کنید و نتیجه را به کلاس ارائه دهید. علوم تجربی سیستم تبلور کان یها مقایسة کان یهای سیل کیاتی و غیرسیل کیاتی کان یهای غیرسیلیکاتی از جمله کان یهای مهم در طبیع تاند. دربارة آنها تحقیق کرده و نتیجه را به کلاس ارائه نمائید. کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره فعالیت علوم تجربی فصل 11 مقایسه کانی ها صفحة 99 کانی ها، اجزای تش یکل دهندة سنگک‌ره فعالیت فصل 11 صفحة 98 در شک لهای زیر تصاویر مقاطع میکروسکوپی از دو کانی را مشاهده م یکنید. تصویر سمت راست مربوط به کانی الیوین بوده و تصویر سمت چپ مقطع میکروسکوپی گارنت را نشان م یدهد. مشاهده تصویر مقطع م کیروسکوپی متن تکمیلی علوم تجربی فصل 11 شناسایی کانی ها صفحة 101 98 در حدود 3000 کانی در طبیعت یافت و شناسایی شده است. علت این تنوع در چیست؟ شرایط محیطی متفاوتی در طبیعت وجود دارد. در این شرایط متفاوت شاهد تنوع در کان یها هستیم. آنها در سطح زمین و یا در بخ شهایی از عمق زمین تشکیل م یشوند. برخی در اثر تبخیر آب موجود در یک دریاچة ک معمق، برخی در نزدیکی یک تودة آذرین، برخی از ماگما تشکیل م یشوند. آت شفشا نهای دریایی هم از دیگر محی طهای تشکیل کان یهاست. شناسایی شرایط تشکیل کان یها در کشف و استخراج آنها کمک خواهند کرد. البته این تعداد بالای کان یها، فراوانی برابر و بالایی ندارند. درصد کان یهایی که بیشتر سن گهای زمین را م یسازند کمتر از 1 درصد است. معرو فاند تحقیق کنید. نحوة کارکردن و » میکروسکو پ پلاریزان « در مورد میکروسکو پهای کان یشناسی که به ویژگ یهای این نوع از میکروسکو پها را بررسی کنید. تش یکل کانی ها آشنایی با عملکرد م کیروسکوپ های سنگ شناسی )پلاریزان( تشکیل کان یها شناسایی کانی ها علوم تجربی علوم تجربی صفحات 100 و 101 صفحة 101 فصل 11 فصل 11 متن تکمیلی فعالیت -1 دلایل تنوع کان یها در نقاط مختلف زمین چیست؟ -2 هریک از کان یهای زیر چه کاربردی در صنعت دارند؟ الف( تال ک ب( ژیپس پ( مسکوویت ت( فلئوریت -3 از اسید برای شناسایی کدام کان یها استفاده م یکنیم؟ -4 در یک آزمایشگاه زمی نشناسی، یک کانی ناشناس به شما داده شده است. رو شهای پیشنهادی شما برای شناسایی و نا مگذاری این کانی چیست؟ 5 - چگونه با مطالعة کان یها به شرایط گذشتة زمین پی م یبریم؟ -6 علت استفاده از آزبست چیست و به چه علتی استفاده از آن ممنوع شده است؟ 7 - ملاک طبق هبندی کان یها چیست؟