فصل 14
نور
و ویژگی های آن
فصل
1۴
109
سا ةی مکعب
اگر یک مکعب و یک منبع نور نقط های در اختیار داشته باشیم سایة این مکعب چه شک لهایی را م یتواند ایجاد کند؟
آیا م یتوانید سای ههایی به شکل مربع، مستطیل، ذوزنقه و حتیّ شش ضلعی را بدست آورید؟ چگونه؟
سا ةی آب!
هما نگونه که در کتاب نیز آمده است نور از اجسامی مانند شیشه و آب عبور م یکند اما میزان عبور نور به ارتفاع
آب و یا ضخامت شیشه بستگی دارد. به عنوان مثال با اینکه نور از مادة شفافی مانند آب م یگذرد؛ اما عمق اقیانو سها
کاملاً تاریک است و هیچ نوری به آ نجا نم یرسد.
اگر به حو ضهایی که داخل آنها نورافکن قرار دارد )معمولاً در پار کها( در شب نگاه کنید با متلاطم کردن سطح
آب م یتوانید سایه روش نهایی را روی دیوارهای اطراف مشاهده کنید. وجود این سایه روش نها به این دلیل است که
با متلاطم کردن سطح آب عمق آب در قسم تهای مختلف متفاوت م یشود و نور از عم قهای متفاوت عبور م یکند؛
بنابراین شد تهای متفاوتی هم دارد و ب هصورت سایه و روشن دیده م یشود.
این مسأله را م یتوانید با یک آزمایش ساده نشان دهیم. یک لیوان آب بردارید و زیر آن یک چراغ قوه یا چراغ
موبایل قرار دهید؛ بعد آب داخل لیوان را با دست به هم بزنید. به راحتی م یتوانید سایه روش نهای روی سقف را
مشاهده نمایید.
در شکل زیر نیز م یتوان این پدیده را ای نبار در زیر آب مشاهده کرد.
علوم تجربی
علوم تجربی
سایة مکعب
سایة آب!
فصل 14
فصل 14
صفحة 125
صفحة 125
فعالیت
فعالیت
سایه چگونه تش یکل می شود؟
سایه چگونه تش یکل می شود؟
110
موج نما
با استفاده از این مسأله که نور در اثر عبور از عمق بیشتر آب نسبت به عمق کمتر آب روی یک سطح سایه ایجاد
م یکند؛ م یتوانیم دستگاهی ساده بسازیم که امواج آب را ب ه راحتی روی یک سطح نشان دهد.
برای این کار ابتدا یک شیشه و یا یک طلق با ابعاد حداقل 60 در 40 را بردارید. دور تا دور آن را با خمیر بازی
به ارتفاع حداقل 1سانت یمتر یک دیواره بسازید. ) درصورت امکان م یتوانید شیش ههایی با عرض 1 تا 2 سانت یمتر و
طو لهای 60 و 40 سانت یمتر را برداشته و با چسب آکواریوم این دیوار هها را به سطح زیرین وصل کنید تا یک آکواریوم
با ارتفاع 2 سانت یمتر بسازید.( البته م یتوانید ب هجای ساخت این بخش از یک سینی با کف شیش های نیز استفاده کنید.
سپس یک چهارپایه را ب هصورت برعکس روی زمین بگذارید و ظرف شیش های را روی پای ههای آن قرار دهید.
یک لامپ را زیر ظرف شیش های قرار دهید و داخل ظرف مقداری آب بریزید. اگر با یک قطر هچکان روی سطح آب
قطر ههایی بچکانید و به سقف نگاه کنید م یتوانید سایة مو جهای تشکی لشدة روی آب را به وضوح ببینید.
برای اینکه وضوح سای هها بیشتر شود این کار را در یک اتاق تاریک انجام بدهید و دور تا دور ظرف شیش های را
کیسة زباله مشکی آویزان کنید تا نور لامپ فقط از زیر ظرف شیش های به بیرون بتابد.
سعی کنید همزمان دو موج ایجاد کنید و تصاویر زیبایی که از برخورد امواج به هم ایجاد م یشود را مشاهده کنید.
دستور کار پروژة دان شآموزی علوم تجربی فصل 11 موج نما صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
111
سای ههای عجیب
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در تاریکی سایه جسمی را
ببینید که با خود جسم زمین تا آسمان متفاوت باشد. در زیر نمون های از
این اتفاق را می بیند که همراه با هنرمندی انجام شده است. با استفاده
از وسایل متفاوت سای ههایی ایجاد شده است که کمتر م یتوان باور کرد!
منابعی برای مطالعه بیشتر علوم تجربی فصل 14 سایه های عجیب صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
112
آزمایشی برای درک بهتر نی مسایه
دو چرا غقوه را برداشته و در فاصلة تقریبی 30 سانت یمتری نسبت به هم نگه دارید. شخص دیگری یک صفحة
مقوایی را با ابعاد تقریبی 60 در 40 سانت یمتر در فاصله 1 متری دو چراغ قوه و در مقابل آنها بگیرد. نفر سوم به انتهای
و » دو چراغ را می بیند « کلاس رفته و از یک سر کلاس به سمت دیگر حرکت کند و در حین حرکت زما نهایی که هر
اعلام کند. به نظر شما در کدام موقعیت در بخش روشن » هیچ کدام از آنها را نمی بیند « و یا » یک چراغ را می بیند « یا
یا نی مسایه و یا سایه قرار داشته است؟
فصل 14 صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
فعالیت علوم تجربی مفهوم نیم سایه
113
خورشید گرفتگی یا کسوف
هما نگونه که در کتاب توضیح داده شده است زمان یکه ماه بین زمین و خورشید قرار م یگیرد خورشید گرفتگی
اتفاق م یافتد.
درصورت یکه مردم روی زمین در بخش سایه باشند اصطلاحاً خورشیدگرفتگی کامل را مشاهده م یکنند؛ یعنی
خورشید به طور کامل پشت ماه قرار م یگیرد و هیچ نوری از خورشید به زمین نم یرسد. زمان یکه خورشید گرفتگی
کامل است هوا ب هقدری تاریک م یشود که ستار هها در وسط روز قابل مشاهده م یشوند. یکی از پدید ههای بسیار زیبا
در هنگام خورشیدگرفتگی نوارهای تاریک و روشنی هستند که با عرض 1 الی 2 سانت یمتر، چند ثانیه قبل از اینکه
خورشیدگرفتگی کامل شود و چند ثانیه پس از بازشدن خورشیدگرفتگی اتفاق م یافتد. این نوارهای تاریک و روشن
در هم هجا و روی تمام سطوح دیده م یشوند. علت این پدیده به تداخل امواج مربوط م یشود که در سا لهای آینده
مطالعه خواهید کرد؛ اما پدیدة فوق العاده زیبای دیگر در هنگام خورشیدگرفتگی پدیدار شدن حلقة الماس است که
هنگام باز شدن خورشید قابل مشاهده است.
روی سطح ماه به علت برخورد شها بسن گهای مختلف در ههای زیادی
وجود دارد که یکی از این در هها دقیقاً در لبة ماه در راستای دید ما قرار دارد؛
ب ههمین دلیل هنگام باز شدن خورشید نور آن ابتدا از این دره به چشم ما
م یرسد و درخشندگی بسیار زیادی هم دارد و چون در اطراف ماه هم یک
هاله وجود دارد در این هنگام مانند یک حلقة الماس درخشنده دیده م یشود.
اما ممکن است مردم در بخش نی مسایة ماه قرار داشته باشند که در این
صورت خورشیدگرفتگی را ب هصورت ناقص یا جزئی مشاهده م یکنند. به
این ترتیب که تمام خورشید پشت ماه قرار نم یگیرد و بخشی از آن در طی
خورشیدگرفتگی قابل مشاهده است.
یکی از زیباترین خورشیدگرفتگ یهای جزئی خورشیدگرفتگیِ حلقوی
است که به علت دور بودن ماه از سطح زمین هنگام یکه در مقابل خورشید
قرار م یگیرد، نم یتواند تمام سطح آن را پوشش دهد و نور از اطراف آن قابل
مشاهده است. در این حالت چون خورشید مانند یک حلقه دیده م یشود به
خورشیدگرفتگی حلقوی معروف است.
م یتوانید با یک صفحة گرد مقوایی
و لامپ حبابی معمولی و مشاهده
با یک چشم حال تهای مختلف
خورشیدگرفتگی را امتحان کنید.
فعالیت علوم تجربی فصل 14 خورشیدگرفتگی صفحة 126
سایه چگونه تش یکل می شود؟
114
نور کوتاهترین مسیر را طی میکند
در فیزیک یک اصل به نام اصل فرما وجود دارد که می گوید نور مسیر بین دو نقطه را در کوتاهرین فاصله طی
م یکند. برای مثال بین دو نقطه همیشه کوتاهترین فاصله یک خط مستقیم است و م یدانیم که نور هم همین مسیر را
برسد باید چه B بخواهد به نقطه L بتابد و پس از بازتاب از سطح A بین دو نقطه طی م یکند؛ اما اگر نور از نقطه
آب L م یخواهد از رودخانه A مسیری را طی کند؟ این سؤال را معمولاً اینگونه طرح م یکنند که شخصی از شهر
برود. کوتاهترین مسیر را بدست آورید. B برداشته و به شهر
پس از حل سؤال قانون تابش و بازتابش را در حل این سؤال مطابقت دهید. آیا این قانون در اینجا هم صادق است؟
علوم تجربی
علوم تجربی
مسیر نور
بازتاب از آینة چرخان
فصل 14
فصل 14
صفحة 127
صفحة 128
خود را بیازمایید
خود را بیازمایید
بازتاب نور
قانون بازتاب نور
بازتاب از آینة چرخان
فرض کنید یک پرتو با زاویة به یک آینه م یتابد.
طبق قوانین تابش و بازتابش زاویة پرتوی بازتابش
نیز درجه خواهد بود. حال آینه را به اندازة درجه
بچرخانید)ی کبار ساع تگرد و بار دیگر پادساع تگرد(
ثابت کنید پرتوی بازتابش به اندازة 2 م یچرخد و
به زاویة تابش اوّلیه و نیز جهت چرخش آینه بستگی
ندارد.
115
ویژگ یهای تصویر در آینة تخت
یک شیشه )ترجیحا شیشة)بازتابی( رفلکس( بردارید و ب هصورت عمود روی یک پارچه قرار دهید. در یک سمت
شیشه یک سوزن )یا مداد( را به طور عمود داخل پارچه فرو ببرید و سوزن دیگر را در سمت دیگر شیشه روی پارچه
بگون های فرو ببرید که سوزن دقیقاً روی تصویر تشکیل شده در شیشه قرار بگیرد. حالا از هر زاوی های که نگاه کنید
سوزن پشت شیشه و تصویر آن را با هم می بینید به عبارتی سوزن پشت شیشه دقیقاً در محلّ تصویر سوزن اوّل قرار
گرفته است.
به سادگی م یتوانید به این نتیجه برسید که اندازة جسم و تصویر با هم برابر است. حال با یک خ طکش فاصله سوزن
اوّل و دوم را انداز هگیری کنید. به چه نتیج های م یرسید؟
آزمایش کنید علوم تجربی فصل 14 خصوصیات تصویر صفحة 130
تصویر در آینه تخت
116
شیش ههای بازتابی یا رفلکس
احتمالاً تاب هحال ساختما نهایی را دید هاید که در آنها شیش ههایی به کار رفت هاند که وقتی از بیرون به آنها نگاه م یکنیم
در روز مانند آینه هستند و در شب مانند شیشه معمولی عمل م یکنند. یا در فیل مهای پلیسی در اتا قهای بازجویی
شیش ههایی هستند که در اتاق بازجویی مانند آینه عمل م یکنند؛ اما در طرف دیگر که عد های درحال مشاهدة بازجویی
هستند مانند شیشه عمل م یکند.
اما آیا امکان دارد که یک جسم گاهی مانند شیشه عمل کند و گاهی مانند آینه؟
برای توضیح بسیار سادة عملکرد این شیش هها با ذکر یک تجربه شروع م یکنیم که برای همة ما اتفاق افتاده است:
گاهی در شب که چراغ اتاق روشن است و م یخواهیم بیرون از اتاقی که کاملاً تاریک است را ببینیم به راحتی
امکا نپذیر نیست چون تصویر داخل اتاق روی شیشه م یافتد و شما برای اینکه بیرون را کامل ببینید مجبورید
دس تهای خود را در دو طرف چشمان خود بگیرید تا با تاریک کردن قسمتی از شیشه بتوانید بیرون را ببینید. اساس
کار شیش ههای رفلکس هم ب ههمین سادگی است.
خاصیتی که شیش ههای رفلکس دارند به این
ترتیب است که درصد زیادی از نور را باز
م یتابانند؛ بنابراین اگر شما در طرف روشن
باشید هر چند که مقداری از نور قسمت
ک منور وارد فضای پر نور م یشود؛ اما در برابر
مقدار بسیار زیادی از نور داخل که بازتاب
م یشود بسیار کم است در نتیجه شما بیشتر
نور بازتابی را م یبیند و به نظرتان در مقابل
یک آینه قرار دارید. درصورت یکه در طرف
تاریک باشید چون مقدار نور در این قسمت
اصولا کم است پس بازتاب آن نیز کم است؛
اما نوری که از قسمت پرُ نور م یآید چون
شدت زیادتری دارد با اینکه مقدار زیادی
از آن بازتاب م یشود اما همان مقداری که
از شیشه عبور م یکند از نور بازتابی قسمت
تاریک بیشتر است؛ بنابراین شما به راحتی
م یتوانید اجسام پشت شیشه را ببینید.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 شیشه های بازتابی صفحة 130
بازتاب نور
117
نیم چهره نما
سه تکه تخته سه لا به ابعاد تقریب ی را بردارید. در وسط هر کدام از آنها دو قطعه چوب با ابعاد
0 سانت یمتر موازی هم، روی هر کدام از صفح هها بچسبانبد. / . را مطابق شکل با فاصلة تقریبی 5
)این شیار محل قرارگرفتن شیشه است؛ سپس سه تکه تخته سه لا را مطابق شکل به هم متصل کنید. روی دیوار ههای
قائم و در سمت راست هر دیواره با فاصله 20 سانت یمتری از سقف آن یک سر پیچ لامپ را به دیواره پیچ کنید و در
هر کدام از آنها یک لامپ 60 وات قرار دهید. هر کدام از سی مهای متصل به سرپیچ را به یک دوشاخه وصل کنید. حالا
شیشة رفلکس را در شیار ایجاد شده توسط چو بهای موازی قرار دهید و آن را روی یک میز قرار دهید که شیشه
نیفتد. حالا لام پها را روشن کنید و دونفر در مقابل هم روب هروی آین هها بنشینند و سعی کنند که نیمة صورت خود را
با نیمة صورت طرف مقابلشان یکی کنند!
با توجه به توضیحی که برای شیش ههای رفلکس داده شد آیا م یتوانید طرز کار این دستگاه را توجیه کنید؟
دستور کار پروژه دان شآموزی علوم تجربی فصل 14 نیم چهره نما صفحة 130
تصویر در آینه تخت
70cm110cm
1cm1cm65cm
70cm110cm
1cm1cm65cm
118
آین ههای متقاطع
دو آینة تخت را رو بروی هم از یک ضلع
به هم متصل کنید. حالا یک مداد یا پا ککن
را بین آنها قرار دهید و زاویة بین دو آینه را
90 درجه قرار دهید. چند تصویر م یتوانید
در این دو آینه ببینید. حالا با زاوی ههای 60
درجه، 45 درجه و 30 درجه نیز امتحان کنید.
آیا م یتوانید یک رابطه برای تعداد تصاویر
بر حسب زاویه بدست آورید؟
فعالیت علوم تجربی فصل 14 شیشه های بازتابی صفحة 130
تصویر در آینة تخت
119
آین ههای عمود بر هم
اگر دو آینة عمود بر هم داشته باشیم به راحتی اثبات م یشود که پرتویی که به آینة اوّل برخورد م یکند پس از
بازتاب از آینه دوم موازی با پرتوی اوّلیه خارج م یشود. )مطابق شکل زیر ثابت کنید( حال اگر سه آینه را دو به دو
عمود بر هم قرار دهیم به طور یکه یک کنج قائم داشته باشیم هر پرتویی با هر زاوی های به آن بتابانیم موازی با همان
پرتو تابیده شده بازخواهد گشت.
از این خاصیت در چرا غهای ماشی نها و برخی وسایل ش بنمای دوچرخ هها استفاده م یشود؛ ب ههمین دلیل است که
شب هنگام زمانی که نور ماشین ما مثلاً به پشت یک ماشین که خاموش است م یخورد به نظر م یآید که چرا غهایش
روشن هستند.
یکی دیگر از کابردهای یهایی که از این خاصیت به طور خلّقان های استفاده شد در جنگ ایران و عراق بود. دولت
وقت عراق موش کهایی از کشورهای غربی دریافت کرده بود که به این ترتیب کار م یکردند که یک موشک از ارتفاع
بسیار زیاد روی دریا رها م یشد )ارتفاع زیاد برای این بود که هواپیمای حامل موشک از حملة ضدهوای یها در امان
باشد!(؛ سپس موج مشخصی ارسال م یشد و چون در دریا فقط یک ناو و یا دس تساخت ههای بشری از فلز بودند
بازتاب آنها نسبت به سطح دریا و یا موجودات احتمالی بسیار بیشتر بود. این موشک سنسورهایی داشت که به سمت
بیشترین موج دریافتی حرکت م یکرد که قاعدتاً از یک ناو و یا کشتی بازتاب م یشد.
مهندسین ایرانی قای قهای ساد های را طراحی کردند که روی آنها صفحات بزرگ فلزی عمود بر همی وجود داشت
که بر اساس همین خاصیت ساده م یتوانست تمام موجی که به آن م یرسد را بازتاب کند. با قرار دادن این قای قها در
کنار کشت یها و یا ناوها چون بازتاب این قای قهای ساده بیشتر بود موش کها آنها را به عنوان هدف در نظر م یگرفتند
و به آنها برخورد م یکردند و کشت یها و ناوها به سلامت عبور م یکردند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 آین ههای عمود بر هم صفحة 130
تصویر در آینة تخت
120
میدان دید
میدان دید در حقیقت فضاییا ز فضای مقابل آینها ست که م یتوان آن را در یک آینه مشاهده کرد. به عنوان مثال در شکل 13
صفحة 131 کتاب سه تصویر در آین ههای مختلف وجود دارد که هر کدام مقدار مشخصی از فضای مقابل خود را نشان
م یدهند. در حقیقت مطابق شکل میدان دید در یک آینه بالاترین و پایی نترین پرتویی است که به آینه برخورد م یکند
و به چشم شما م یرسد. در این شکل به وضوح مشخص است که آین ههایی با انداز ههای یکسان درصورت یکه محدب
باشند بیشترین میدان دید و درصورت یکه مقعر باشند کمترین میدان دید را دارند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 میدان دید صفحة 131
آینه های کروی
تغ ییر میدان دید
در یک آینة تخت درصورت یکه به آینه نزدیک شویم میدان دید کاهش م ییابد یا افزایش؟ با رسم پرتوهای نور
نشان دهید.
خود را بیازمایید علوم تجربی فصل 14 تغییر میدان دید صفحة 131
آینه های کروی
121
پرتوهای خاص
پرتوهایی که به یک آینة کروی م یتابند بازتاب م یشوند. آیا قاعد های برای بازتاب پرتوها از آین ههای کروی وجود
دارد؟
اما قبل از آن باید به چند تعریف اشاره کنیم:
مرکز آینه: م یدانیم که آین ههای کروی یک قسمت از یک کره هستند که داخل یا بیرون آن خاصیت بازتابی دارند؛
بنابراین تمام آین ههای کروی دارای یک مرکز م یباشند که این مرکز، مرکز کرة اصلی است که از آن ساخته شده است.
)C )نقطة
رأس آینه: اگر آینه را روی زمین قرار دهیم در یک نقطه با سطح زمین تماس خواهد داشت که آن نقطه، رأس آینه
)S نام دارد. )نقطة
)L محور اصلی: اگر از مرکز آینه به رأس آینه خطی را وصل کنیم محور اصلی نامیده م یشود. )خط
کانون آینه: وسط مرکز آینه و رأس آینه روی محور اصلی کانون نامیده م یشود.
پرتوهای خاص
اگر یک پرتو موازی محور اصلی تابیده شود بازتاب آن از کانون م یگذرد.
اگر یک پرتو از کانون عبور کند و به آینه بتابد بازتاب آن موازی محور اصلی است.
اگر یک پرتو از مرکز آینه عبور کند و به آینه بتابد روی خودش بازتاب م یشود.
اگر یک پرتو به رأس آینه بتابد با همان زاوی های که نسبت به محور اصلی تابیده با همان زاویه نسبت به محور اصلی
بازتاب م یکند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 پرتوهای خاص صفحة 132
آینه های کروی
122
تصویر از کنار
معمو لاً وقتی نحوة تشکیل تصویر در یک آینة کروی را با رسم شکل نشان م یدهیم مانند شکل 16 کتاب است؛
اما چرا عملاً هی چگاه نم یتوانیم وقت یکه یک آینه تصویری تشکیل م یدهد آن را از کنار )مانند شکل کتاب( ببینیم و
حتماً باید از روب هروی آینه به آن نگاه کنیم.
کورة خورشیدی
هما نطور که م یدانیم یک آینة مقعر پرتوهای موازی نور را در یک نقطه به نام کانون جمع م یکنند. پرتوهای
خورشید نیز با توجه به فاصلة بسیار زیاد خورشید تا زمین تقریباً با هم موازی هستند)چرا؟(. حال اگر این پرتوها
را به یک آینة مقعر بتابانیم آنها را تقریباً در یک نقطه جمع م یکند. تمرکز پرتوهای خورشید در یک نقطه هما نگونه
که در سا لهای قبل برای یک ذر هبین دید هاید باعث گرم شدن آن نقطه م یشود؛ بنابراین ما با این کار م یتوانیم
نور خورشید را متمرکز کنیم و از انرژی آن استفاده نماییم.
برای مثال با این روش م یتوان اجا قهای خورشیدی درست کرد که به راحتی م یتوان از گرمای آن برای آشپزی
استفاده نمود. این اجا قها که در کشورهای آفریقایی که با کمبود انرژ یهای فسیلی مواجه هستند بیشتر مورد استفاده
قرار م یگیرد. جالب است بدانید دمای اینگونه اجا قها تا 400 درجة سانت یگراد هم م یرسد!
علوم تجربی
علوم تجربی
تصویر از کنار
کورة خورشیدی
فصل 14
فصل 14
صفحة 133
صفحة 133
خود را بیازمایید
بیشتر بدانید
آینه های کروی
آینه های کروی
123
-1 کدا میک از موارد زیر جسم غیر منیر است؟ توضیح دهید.
1( خورشید 2( آهن مذاب 3( حباب لامپ
4( شعلة شمع 5( شبرن گهای تابلوهای راهنمایی رانندگی در شب
-2 چرا در هر ماه قمری که ماه یک دور کامل به دور زمین م یگردد، ما نم یتوانیم یک ماه گرفتگی و یک خورشید
گرفتگی را ببینیم؟
3 - در یک آینة تخت پرتویی به آینه برخور م یکند. اگر زاویة تابش دو برابر زاویة بین پرتوی تابش و آینه باشد،
زاویة بین پرتوی تابش و بازتابش چند درجه است؟
-4 عدد 8171 را روی یک کاغذ م ینویسیم. سپس یک آینه در بالای آن و یک آینه در سمت راست عدد قرار
م یدهیم. اختلاف بین دو عدد نشان داده شده در آین هها چقدر است؟
-5 کدا میک از موارد زیر جزو خصوصیات تصویر یک جسم در آینة تخت نیست؟
1( هم اندازه با جسم است 2( در جلوی آینه تشکیل م یشود
3( مجازی است 4( تصویر وارون نیست
5( فاصلة جسم تا تصویر دو برابر فاصلة جسم تا آینه است
ایجاد شده است و پرتویی به یک آینه که S 6 - مطابق شکل روی دیوار یک روزنة
22 درجه بچرخانیم، پرتوی بازتاب / موازی با دیوار است م یتابد. اگر آینه را به اندازة 5
در فاصلة چند متری از روزنه روی دیوار م یافتد؟
را در آینه ببیند باید در چه ناحی های قرار گیرد؟ با توجه به خاصیت تصویر A -7 اگر شخصی بخواهد تصویر جسم
در آینة تخت برای هر شکل با رسم شکل دقیق این ناحیه را مشخص کنید.
-8 اگر اندازه تصویر یک جسم در آینه مقعر بزرگتر از جسم باشد تصویر حقیقی یا مجازی است؟ در مورد محل
قرار گرفتن جسم نسبت به کانون بحث کنید.
و ویژگی های آن
فصل
1۴
109
سا ةی مکعب
اگر یک مکعب و یک منبع نور نقط های در اختیار داشته باشیم سایة این مکعب چه شک لهایی را م یتواند ایجاد کند؟
آیا م یتوانید سای ههایی به شکل مربع، مستطیل، ذوزنقه و حتیّ شش ضلعی را بدست آورید؟ چگونه؟
سا ةی آب!
هما نگونه که در کتاب نیز آمده است نور از اجسامی مانند شیشه و آب عبور م یکند اما میزان عبور نور به ارتفاع
آب و یا ضخامت شیشه بستگی دارد. به عنوان مثال با اینکه نور از مادة شفافی مانند آب م یگذرد؛ اما عمق اقیانو سها
کاملاً تاریک است و هیچ نوری به آ نجا نم یرسد.
اگر به حو ضهایی که داخل آنها نورافکن قرار دارد )معمولاً در پار کها( در شب نگاه کنید با متلاطم کردن سطح
آب م یتوانید سایه روش نهایی را روی دیوارهای اطراف مشاهده کنید. وجود این سایه روش نها به این دلیل است که
با متلاطم کردن سطح آب عمق آب در قسم تهای مختلف متفاوت م یشود و نور از عم قهای متفاوت عبور م یکند؛
بنابراین شد تهای متفاوتی هم دارد و ب هصورت سایه و روشن دیده م یشود.
این مسأله را م یتوانید با یک آزمایش ساده نشان دهیم. یک لیوان آب بردارید و زیر آن یک چراغ قوه یا چراغ
موبایل قرار دهید؛ بعد آب داخل لیوان را با دست به هم بزنید. به راحتی م یتوانید سایه روش نهای روی سقف را
مشاهده نمایید.
در شکل زیر نیز م یتوان این پدیده را ای نبار در زیر آب مشاهده کرد.
علوم تجربی
علوم تجربی
سایة مکعب
سایة آب!
فصل 14
فصل 14
صفحة 125
صفحة 125
فعالیت
فعالیت
سایه چگونه تش یکل می شود؟
سایه چگونه تش یکل می شود؟
110
موج نما
با استفاده از این مسأله که نور در اثر عبور از عمق بیشتر آب نسبت به عمق کمتر آب روی یک سطح سایه ایجاد
م یکند؛ م یتوانیم دستگاهی ساده بسازیم که امواج آب را ب ه راحتی روی یک سطح نشان دهد.
برای این کار ابتدا یک شیشه و یا یک طلق با ابعاد حداقل 60 در 40 را بردارید. دور تا دور آن را با خمیر بازی
به ارتفاع حداقل 1سانت یمتر یک دیواره بسازید. ) درصورت امکان م یتوانید شیش ههایی با عرض 1 تا 2 سانت یمتر و
طو لهای 60 و 40 سانت یمتر را برداشته و با چسب آکواریوم این دیوار هها را به سطح زیرین وصل کنید تا یک آکواریوم
با ارتفاع 2 سانت یمتر بسازید.( البته م یتوانید ب هجای ساخت این بخش از یک سینی با کف شیش های نیز استفاده کنید.
سپس یک چهارپایه را ب هصورت برعکس روی زمین بگذارید و ظرف شیش های را روی پای ههای آن قرار دهید.
یک لامپ را زیر ظرف شیش های قرار دهید و داخل ظرف مقداری آب بریزید. اگر با یک قطر هچکان روی سطح آب
قطر ههایی بچکانید و به سقف نگاه کنید م یتوانید سایة مو جهای تشکی لشدة روی آب را به وضوح ببینید.
برای اینکه وضوح سای هها بیشتر شود این کار را در یک اتاق تاریک انجام بدهید و دور تا دور ظرف شیش های را
کیسة زباله مشکی آویزان کنید تا نور لامپ فقط از زیر ظرف شیش های به بیرون بتابد.
سعی کنید همزمان دو موج ایجاد کنید و تصاویر زیبایی که از برخورد امواج به هم ایجاد م یشود را مشاهده کنید.
دستور کار پروژة دان شآموزی علوم تجربی فصل 11 موج نما صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
111
سای ههای عجیب
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در تاریکی سایه جسمی را
ببینید که با خود جسم زمین تا آسمان متفاوت باشد. در زیر نمون های از
این اتفاق را می بیند که همراه با هنرمندی انجام شده است. با استفاده
از وسایل متفاوت سای ههایی ایجاد شده است که کمتر م یتوان باور کرد!
منابعی برای مطالعه بیشتر علوم تجربی فصل 14 سایه های عجیب صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
112
آزمایشی برای درک بهتر نی مسایه
دو چرا غقوه را برداشته و در فاصلة تقریبی 30 سانت یمتری نسبت به هم نگه دارید. شخص دیگری یک صفحة
مقوایی را با ابعاد تقریبی 60 در 40 سانت یمتر در فاصله 1 متری دو چراغ قوه و در مقابل آنها بگیرد. نفر سوم به انتهای
و » دو چراغ را می بیند « کلاس رفته و از یک سر کلاس به سمت دیگر حرکت کند و در حین حرکت زما نهایی که هر
اعلام کند. به نظر شما در کدام موقعیت در بخش روشن » هیچ کدام از آنها را نمی بیند « و یا » یک چراغ را می بیند « یا
یا نی مسایه و یا سایه قرار داشته است؟
فصل 14 صفحة 125
سایه چگونه تش یکل می شود؟
فعالیت علوم تجربی مفهوم نیم سایه
113
خورشید گرفتگی یا کسوف
هما نگونه که در کتاب توضیح داده شده است زمان یکه ماه بین زمین و خورشید قرار م یگیرد خورشید گرفتگی
اتفاق م یافتد.
درصورت یکه مردم روی زمین در بخش سایه باشند اصطلاحاً خورشیدگرفتگی کامل را مشاهده م یکنند؛ یعنی
خورشید به طور کامل پشت ماه قرار م یگیرد و هیچ نوری از خورشید به زمین نم یرسد. زمان یکه خورشید گرفتگی
کامل است هوا ب هقدری تاریک م یشود که ستار هها در وسط روز قابل مشاهده م یشوند. یکی از پدید ههای بسیار زیبا
در هنگام خورشیدگرفتگی نوارهای تاریک و روشنی هستند که با عرض 1 الی 2 سانت یمتر، چند ثانیه قبل از اینکه
خورشیدگرفتگی کامل شود و چند ثانیه پس از بازشدن خورشیدگرفتگی اتفاق م یافتد. این نوارهای تاریک و روشن
در هم هجا و روی تمام سطوح دیده م یشوند. علت این پدیده به تداخل امواج مربوط م یشود که در سا لهای آینده
مطالعه خواهید کرد؛ اما پدیدة فوق العاده زیبای دیگر در هنگام خورشیدگرفتگی پدیدار شدن حلقة الماس است که
هنگام باز شدن خورشید قابل مشاهده است.
روی سطح ماه به علت برخورد شها بسن گهای مختلف در ههای زیادی
وجود دارد که یکی از این در هها دقیقاً در لبة ماه در راستای دید ما قرار دارد؛
ب ههمین دلیل هنگام باز شدن خورشید نور آن ابتدا از این دره به چشم ما
م یرسد و درخشندگی بسیار زیادی هم دارد و چون در اطراف ماه هم یک
هاله وجود دارد در این هنگام مانند یک حلقة الماس درخشنده دیده م یشود.
اما ممکن است مردم در بخش نی مسایة ماه قرار داشته باشند که در این
صورت خورشیدگرفتگی را ب هصورت ناقص یا جزئی مشاهده م یکنند. به
این ترتیب که تمام خورشید پشت ماه قرار نم یگیرد و بخشی از آن در طی
خورشیدگرفتگی قابل مشاهده است.
یکی از زیباترین خورشیدگرفتگ یهای جزئی خورشیدگرفتگیِ حلقوی
است که به علت دور بودن ماه از سطح زمین هنگام یکه در مقابل خورشید
قرار م یگیرد، نم یتواند تمام سطح آن را پوشش دهد و نور از اطراف آن قابل
مشاهده است. در این حالت چون خورشید مانند یک حلقه دیده م یشود به
خورشیدگرفتگی حلقوی معروف است.
م یتوانید با یک صفحة گرد مقوایی
و لامپ حبابی معمولی و مشاهده
با یک چشم حال تهای مختلف
خورشیدگرفتگی را امتحان کنید.
فعالیت علوم تجربی فصل 14 خورشیدگرفتگی صفحة 126
سایه چگونه تش یکل می شود؟
114
نور کوتاهترین مسیر را طی میکند
در فیزیک یک اصل به نام اصل فرما وجود دارد که می گوید نور مسیر بین دو نقطه را در کوتاهرین فاصله طی
م یکند. برای مثال بین دو نقطه همیشه کوتاهترین فاصله یک خط مستقیم است و م یدانیم که نور هم همین مسیر را
برسد باید چه B بخواهد به نقطه L بتابد و پس از بازتاب از سطح A بین دو نقطه طی م یکند؛ اما اگر نور از نقطه
آب L م یخواهد از رودخانه A مسیری را طی کند؟ این سؤال را معمولاً اینگونه طرح م یکنند که شخصی از شهر
برود. کوتاهترین مسیر را بدست آورید. B برداشته و به شهر
پس از حل سؤال قانون تابش و بازتابش را در حل این سؤال مطابقت دهید. آیا این قانون در اینجا هم صادق است؟
علوم تجربی
علوم تجربی
مسیر نور
بازتاب از آینة چرخان
فصل 14
فصل 14
صفحة 127
صفحة 128
خود را بیازمایید
خود را بیازمایید
بازتاب نور
قانون بازتاب نور
بازتاب از آینة چرخان
فرض کنید یک پرتو با زاویة به یک آینه م یتابد.
طبق قوانین تابش و بازتابش زاویة پرتوی بازتابش
نیز درجه خواهد بود. حال آینه را به اندازة درجه
بچرخانید)ی کبار ساع تگرد و بار دیگر پادساع تگرد(
ثابت کنید پرتوی بازتابش به اندازة 2 م یچرخد و
به زاویة تابش اوّلیه و نیز جهت چرخش آینه بستگی
ندارد.
115
ویژگ یهای تصویر در آینة تخت
یک شیشه )ترجیحا شیشة)بازتابی( رفلکس( بردارید و ب هصورت عمود روی یک پارچه قرار دهید. در یک سمت
شیشه یک سوزن )یا مداد( را به طور عمود داخل پارچه فرو ببرید و سوزن دیگر را در سمت دیگر شیشه روی پارچه
بگون های فرو ببرید که سوزن دقیقاً روی تصویر تشکیل شده در شیشه قرار بگیرد. حالا از هر زاوی های که نگاه کنید
سوزن پشت شیشه و تصویر آن را با هم می بینید به عبارتی سوزن پشت شیشه دقیقاً در محلّ تصویر سوزن اوّل قرار
گرفته است.
به سادگی م یتوانید به این نتیجه برسید که اندازة جسم و تصویر با هم برابر است. حال با یک خ طکش فاصله سوزن
اوّل و دوم را انداز هگیری کنید. به چه نتیج های م یرسید؟
آزمایش کنید علوم تجربی فصل 14 خصوصیات تصویر صفحة 130
تصویر در آینه تخت
116
شیش ههای بازتابی یا رفلکس
احتمالاً تاب هحال ساختما نهایی را دید هاید که در آنها شیش ههایی به کار رفت هاند که وقتی از بیرون به آنها نگاه م یکنیم
در روز مانند آینه هستند و در شب مانند شیشه معمولی عمل م یکنند. یا در فیل مهای پلیسی در اتا قهای بازجویی
شیش ههایی هستند که در اتاق بازجویی مانند آینه عمل م یکنند؛ اما در طرف دیگر که عد های درحال مشاهدة بازجویی
هستند مانند شیشه عمل م یکند.
اما آیا امکان دارد که یک جسم گاهی مانند شیشه عمل کند و گاهی مانند آینه؟
برای توضیح بسیار سادة عملکرد این شیش هها با ذکر یک تجربه شروع م یکنیم که برای همة ما اتفاق افتاده است:
گاهی در شب که چراغ اتاق روشن است و م یخواهیم بیرون از اتاقی که کاملاً تاریک است را ببینیم به راحتی
امکا نپذیر نیست چون تصویر داخل اتاق روی شیشه م یافتد و شما برای اینکه بیرون را کامل ببینید مجبورید
دس تهای خود را در دو طرف چشمان خود بگیرید تا با تاریک کردن قسمتی از شیشه بتوانید بیرون را ببینید. اساس
کار شیش ههای رفلکس هم ب ههمین سادگی است.
خاصیتی که شیش ههای رفلکس دارند به این
ترتیب است که درصد زیادی از نور را باز
م یتابانند؛ بنابراین اگر شما در طرف روشن
باشید هر چند که مقداری از نور قسمت
ک منور وارد فضای پر نور م یشود؛ اما در برابر
مقدار بسیار زیادی از نور داخل که بازتاب
م یشود بسیار کم است در نتیجه شما بیشتر
نور بازتابی را م یبیند و به نظرتان در مقابل
یک آینه قرار دارید. درصورت یکه در طرف
تاریک باشید چون مقدار نور در این قسمت
اصولا کم است پس بازتاب آن نیز کم است؛
اما نوری که از قسمت پرُ نور م یآید چون
شدت زیادتری دارد با اینکه مقدار زیادی
از آن بازتاب م یشود اما همان مقداری که
از شیشه عبور م یکند از نور بازتابی قسمت
تاریک بیشتر است؛ بنابراین شما به راحتی
م یتوانید اجسام پشت شیشه را ببینید.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 شیشه های بازتابی صفحة 130
بازتاب نور
117
نیم چهره نما
سه تکه تخته سه لا به ابعاد تقریب ی را بردارید. در وسط هر کدام از آنها دو قطعه چوب با ابعاد
0 سانت یمتر موازی هم، روی هر کدام از صفح هها بچسبانبد. / . را مطابق شکل با فاصلة تقریبی 5
)این شیار محل قرارگرفتن شیشه است؛ سپس سه تکه تخته سه لا را مطابق شکل به هم متصل کنید. روی دیوار ههای
قائم و در سمت راست هر دیواره با فاصله 20 سانت یمتری از سقف آن یک سر پیچ لامپ را به دیواره پیچ کنید و در
هر کدام از آنها یک لامپ 60 وات قرار دهید. هر کدام از سی مهای متصل به سرپیچ را به یک دوشاخه وصل کنید. حالا
شیشة رفلکس را در شیار ایجاد شده توسط چو بهای موازی قرار دهید و آن را روی یک میز قرار دهید که شیشه
نیفتد. حالا لام پها را روشن کنید و دونفر در مقابل هم روب هروی آین هها بنشینند و سعی کنند که نیمة صورت خود را
با نیمة صورت طرف مقابلشان یکی کنند!
با توجه به توضیحی که برای شیش ههای رفلکس داده شد آیا م یتوانید طرز کار این دستگاه را توجیه کنید؟
دستور کار پروژه دان شآموزی علوم تجربی فصل 14 نیم چهره نما صفحة 130
تصویر در آینه تخت
70cm110cm
1cm1cm65cm
70cm110cm
1cm1cm65cm
118
آین ههای متقاطع
دو آینة تخت را رو بروی هم از یک ضلع
به هم متصل کنید. حالا یک مداد یا پا ککن
را بین آنها قرار دهید و زاویة بین دو آینه را
90 درجه قرار دهید. چند تصویر م یتوانید
در این دو آینه ببینید. حالا با زاوی ههای 60
درجه، 45 درجه و 30 درجه نیز امتحان کنید.
آیا م یتوانید یک رابطه برای تعداد تصاویر
بر حسب زاویه بدست آورید؟
فعالیت علوم تجربی فصل 14 شیشه های بازتابی صفحة 130
تصویر در آینة تخت
119
آین ههای عمود بر هم
اگر دو آینة عمود بر هم داشته باشیم به راحتی اثبات م یشود که پرتویی که به آینة اوّل برخورد م یکند پس از
بازتاب از آینه دوم موازی با پرتوی اوّلیه خارج م یشود. )مطابق شکل زیر ثابت کنید( حال اگر سه آینه را دو به دو
عمود بر هم قرار دهیم به طور یکه یک کنج قائم داشته باشیم هر پرتویی با هر زاوی های به آن بتابانیم موازی با همان
پرتو تابیده شده بازخواهد گشت.
از این خاصیت در چرا غهای ماشی نها و برخی وسایل ش بنمای دوچرخ هها استفاده م یشود؛ ب ههمین دلیل است که
شب هنگام زمانی که نور ماشین ما مثلاً به پشت یک ماشین که خاموش است م یخورد به نظر م یآید که چرا غهایش
روشن هستند.
یکی دیگر از کابردهای یهایی که از این خاصیت به طور خلّقان های استفاده شد در جنگ ایران و عراق بود. دولت
وقت عراق موش کهایی از کشورهای غربی دریافت کرده بود که به این ترتیب کار م یکردند که یک موشک از ارتفاع
بسیار زیاد روی دریا رها م یشد )ارتفاع زیاد برای این بود که هواپیمای حامل موشک از حملة ضدهوای یها در امان
باشد!(؛ سپس موج مشخصی ارسال م یشد و چون در دریا فقط یک ناو و یا دس تساخت ههای بشری از فلز بودند
بازتاب آنها نسبت به سطح دریا و یا موجودات احتمالی بسیار بیشتر بود. این موشک سنسورهایی داشت که به سمت
بیشترین موج دریافتی حرکت م یکرد که قاعدتاً از یک ناو و یا کشتی بازتاب م یشد.
مهندسین ایرانی قای قهای ساد های را طراحی کردند که روی آنها صفحات بزرگ فلزی عمود بر همی وجود داشت
که بر اساس همین خاصیت ساده م یتوانست تمام موجی که به آن م یرسد را بازتاب کند. با قرار دادن این قای قها در
کنار کشت یها و یا ناوها چون بازتاب این قای قهای ساده بیشتر بود موش کها آنها را به عنوان هدف در نظر م یگرفتند
و به آنها برخورد م یکردند و کشت یها و ناوها به سلامت عبور م یکردند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 آین ههای عمود بر هم صفحة 130
تصویر در آینة تخت
120
میدان دید
میدان دید در حقیقت فضاییا ز فضای مقابل آینها ست که م یتوان آن را در یک آینه مشاهده کرد. به عنوان مثال در شکل 13
صفحة 131 کتاب سه تصویر در آین ههای مختلف وجود دارد که هر کدام مقدار مشخصی از فضای مقابل خود را نشان
م یدهند. در حقیقت مطابق شکل میدان دید در یک آینه بالاترین و پایی نترین پرتویی است که به آینه برخورد م یکند
و به چشم شما م یرسد. در این شکل به وضوح مشخص است که آین ههایی با انداز ههای یکسان درصورت یکه محدب
باشند بیشترین میدان دید و درصورت یکه مقعر باشند کمترین میدان دید را دارند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 میدان دید صفحة 131
آینه های کروی
تغ ییر میدان دید
در یک آینة تخت درصورت یکه به آینه نزدیک شویم میدان دید کاهش م ییابد یا افزایش؟ با رسم پرتوهای نور
نشان دهید.
خود را بیازمایید علوم تجربی فصل 14 تغییر میدان دید صفحة 131
آینه های کروی
121
پرتوهای خاص
پرتوهایی که به یک آینة کروی م یتابند بازتاب م یشوند. آیا قاعد های برای بازتاب پرتوها از آین ههای کروی وجود
دارد؟
اما قبل از آن باید به چند تعریف اشاره کنیم:
مرکز آینه: م یدانیم که آین ههای کروی یک قسمت از یک کره هستند که داخل یا بیرون آن خاصیت بازتابی دارند؛
بنابراین تمام آین ههای کروی دارای یک مرکز م یباشند که این مرکز، مرکز کرة اصلی است که از آن ساخته شده است.
)C )نقطة
رأس آینه: اگر آینه را روی زمین قرار دهیم در یک نقطه با سطح زمین تماس خواهد داشت که آن نقطه، رأس آینه
)S نام دارد. )نقطة
)L محور اصلی: اگر از مرکز آینه به رأس آینه خطی را وصل کنیم محور اصلی نامیده م یشود. )خط
کانون آینه: وسط مرکز آینه و رأس آینه روی محور اصلی کانون نامیده م یشود.
پرتوهای خاص
اگر یک پرتو موازی محور اصلی تابیده شود بازتاب آن از کانون م یگذرد.
اگر یک پرتو از کانون عبور کند و به آینه بتابد بازتاب آن موازی محور اصلی است.
اگر یک پرتو از مرکز آینه عبور کند و به آینه بتابد روی خودش بازتاب م یشود.
اگر یک پرتو به رأس آینه بتابد با همان زاوی های که نسبت به محور اصلی تابیده با همان زاویه نسبت به محور اصلی
بازتاب م یکند.
متن تکمیلی علوم تجربی فصل 14 پرتوهای خاص صفحة 132
آینه های کروی
122
تصویر از کنار
معمو لاً وقتی نحوة تشکیل تصویر در یک آینة کروی را با رسم شکل نشان م یدهیم مانند شکل 16 کتاب است؛
اما چرا عملاً هی چگاه نم یتوانیم وقت یکه یک آینه تصویری تشکیل م یدهد آن را از کنار )مانند شکل کتاب( ببینیم و
حتماً باید از روب هروی آینه به آن نگاه کنیم.
کورة خورشیدی
هما نطور که م یدانیم یک آینة مقعر پرتوهای موازی نور را در یک نقطه به نام کانون جمع م یکنند. پرتوهای
خورشید نیز با توجه به فاصلة بسیار زیاد خورشید تا زمین تقریباً با هم موازی هستند)چرا؟(. حال اگر این پرتوها
را به یک آینة مقعر بتابانیم آنها را تقریباً در یک نقطه جمع م یکند. تمرکز پرتوهای خورشید در یک نقطه هما نگونه
که در سا لهای قبل برای یک ذر هبین دید هاید باعث گرم شدن آن نقطه م یشود؛ بنابراین ما با این کار م یتوانیم
نور خورشید را متمرکز کنیم و از انرژی آن استفاده نماییم.
برای مثال با این روش م یتوان اجا قهای خورشیدی درست کرد که به راحتی م یتوان از گرمای آن برای آشپزی
استفاده نمود. این اجا قها که در کشورهای آفریقایی که با کمبود انرژ یهای فسیلی مواجه هستند بیشتر مورد استفاده
قرار م یگیرد. جالب است بدانید دمای اینگونه اجا قها تا 400 درجة سانت یگراد هم م یرسد!
علوم تجربی
علوم تجربی
تصویر از کنار
کورة خورشیدی
فصل 14
فصل 14
صفحة 133
صفحة 133
خود را بیازمایید
بیشتر بدانید
آینه های کروی
آینه های کروی
123
-1 کدا میک از موارد زیر جسم غیر منیر است؟ توضیح دهید.
1( خورشید 2( آهن مذاب 3( حباب لامپ
4( شعلة شمع 5( شبرن گهای تابلوهای راهنمایی رانندگی در شب
-2 چرا در هر ماه قمری که ماه یک دور کامل به دور زمین م یگردد، ما نم یتوانیم یک ماه گرفتگی و یک خورشید
گرفتگی را ببینیم؟
3 - در یک آینة تخت پرتویی به آینه برخور م یکند. اگر زاویة تابش دو برابر زاویة بین پرتوی تابش و آینه باشد،
زاویة بین پرتوی تابش و بازتابش چند درجه است؟
-4 عدد 8171 را روی یک کاغذ م ینویسیم. سپس یک آینه در بالای آن و یک آینه در سمت راست عدد قرار
م یدهیم. اختلاف بین دو عدد نشان داده شده در آین هها چقدر است؟
-5 کدا میک از موارد زیر جزو خصوصیات تصویر یک جسم در آینة تخت نیست؟
1( هم اندازه با جسم است 2( در جلوی آینه تشکیل م یشود
3( مجازی است 4( تصویر وارون نیست
5( فاصلة جسم تا تصویر دو برابر فاصلة جسم تا آینه است
ایجاد شده است و پرتویی به یک آینه که S 6 - مطابق شکل روی دیوار یک روزنة
22 درجه بچرخانیم، پرتوی بازتاب / موازی با دیوار است م یتابد. اگر آینه را به اندازة 5
در فاصلة چند متری از روزنه روی دیوار م یافتد؟
را در آینه ببیند باید در چه ناحی های قرار گیرد؟ با توجه به خاصیت تصویر A -7 اگر شخصی بخواهد تصویر جسم
در آینة تخت برای هر شکل با رسم شکل دقیق این ناحیه را مشخص کنید.
-8 اگر اندازه تصویر یک جسم در آینه مقعر بزرگتر از جسم باشد تصویر حقیقی یا مجازی است؟ در مورد محل
قرار گرفتن جسم نسبت به کانون بحث کنید.
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و ششم بهمن ۱۳۹۵ ساعت 16:24 توسط a.kh
|
